Sytuacja na rynku

Rynek ubezpieczeń na życie w Polsce liczony składką przypisaną brutto w okresie ostatnich 4 lat średniorocznie rósł o 0,8%. Zebrana w 2013 roku składka była niższa niż w poprzednim roku o 14,1%, co oznacza istotny spadek po serii wzrostów. Dynamika dla analogicznych okresów 2012, 2011 i 2010 roku – wynosiła odpowiednio 14,3%, 1,3% i 3,7%.

Składka przypisana brutto zakładów ubezpieczeń na życie w Polsce (w mln zł)

Źródło: KNF (www.knf.gov.pl). Biuletyn Kwartalny. Rynek Ubezpieczeń 4/2009 - 4/2013.

Należy zwrócić uwagę, że spadek składki w ujęciu rok do roku dotyczył wyłącznie składki jednorazowej, dla której w porównywalnym okresie roku 2012 rynek osiągnął wyjątkowo wysoki przyrost o 22,5% rok do roku. Spadek ten dotyczył głównie składki przypisanej pozyskanej przez kanał bancassurance (spadek o 3,9 mld zł, tj. o 20,6% w ujęciu rok do roku)1.

Wyjątkowe dynamiki przyrostu składki jednorazowej i ubezpieczeń grupowych w 2012 roku, stanowiących wysoką bazę dla analogicznego okresu roku następnego, miały swe źródło w zakazie możliwości wykorzystania luki w przepisach podatkowych odnośnie nienaliczania zryczałtowanego podatku dla lokat jednodniowych i wynikającym stąd wzroście zainteresowania jednorazowymi ubezpieczeniami inwestycyjnymi, głównie w kanale bancassurance (tzw. polisolokat).

W związku z powyższym, udział kanału bancassurance w pozyskanej przez zakłady ubezpieczeń na życie składce zmniejszył się w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego o 4,0 p.p. do poziomu 48,8%1, co mimo wszystko wskazuje na ogromne znaczenie bankowego kanału dystrybucji dla pozyskiwanych przez zakłady ubezpieczeń przychodów.

Efektem zmian zachodzących na rynku jest powrót do relatywnego prymatu składki regularnej nad jednorazową, która stanowi przewagę konkurencyjną PZU Życie na rynku.

Zakłady ubezpieczeń na życie - udział w składce przypisanej brutto w 2013 roku (w %)

Przewidywane zmiany w prawie wprowadzające opodatkowanie polisolokat oraz niższa ich rentowność związana z niskimi stopami procentowymi na rynku wpłynęły na kontynuację spadkowej tendencji sprzedaży tych produktów, prowadząc tym samym do zwiększonego zainteresowania produktami inwestycyjnymi z ryzykiem ponoszonym przez klienta. Powyższe zmiany miały istotny wpływ na spadek przypisu składki ubezpieczeń na życie (grupa I) o 32,2% rok do roku oraz wzrost przypisu składki ubezpieczeń związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym o 8,3% rok do roku pomimo spadku dochodów z lokat w tej grupie ubezpieczeń aż o 60,8% rok do roku. Jest to wymierny efekt poszukiwania - przez klientów zakładów ubezpieczeń – sposobów na wypełnienie luki rynkowej po wycofywanych z rynku polisolokatach.

Na rynku ubezpieczeń na życie można zauważyć stopniowo rosnącą atrakcyjność pracowniczych programów emerytalnych (PPE). Wzrost zebranej przez zakłady ubezpieczeń na życie składki z tytułu PPE w 2013 roku wyniósł 6,8% w ujęciu rok do roku. Natomiast średnie roczne tempo przyrostu składki mierzone od 2009 roku do 2012 roku wyniosło 8,1%. Jednocześnie udział zakładów ubezpieczeń na życie w składce odprowadzanej w ramach PPE, od 2009 roku wynosił od 32,8% do 33,2% w 2012 roku. Na koniec 2012 roku, PPE objętych było zaledwie 2,3% polskich pracowników, dlatego rynek posiada ogromny potencjał wzrostu.

Rynek ubezpieczeń na życie - udział w składce brutto (w mln zł)

 20132012
PZU ŻycieRynekRynek bez PZU ŻyciePZU ŻycieRynekRynek bez PZU Życie
Składka regularna 6 948 16 037 9 089 6 818 15 806 8 988
Składka jednorazowa 1 895 15 227 13 332 2 495 20 571 18 076
RAZEM 8 843 31 264 22 421 9 313 36 377 27 064

Źródło: KNF (www.knf.gov.pl). Biuletyn Kwartalny. Rynek ubezpieczeń 4/2013, Rynek ubezpieczeń 4/2012, dane PZU Życie

Uzyskany w 2013 roku łączny wynik techniczny zakładów ubezpieczeń na życie był niższy o 139,3 mln zł (4,4%) niż w poprzednim roku, głównie za sprawą niższej rentowności ubezpieczeń na życie – spadek wyniku technicznego o 101,5 mln zł (-11,5%).

W tym okresie zakłady ubezpieczeń na życie wypracowały wynik netto na poziomie 2,8 mld zł, co stanowiło spadek o 4,8% (-143,0 mln zł), głównie na skutek gorszych wyników z działalności inwestycyjnej.

Rynek ubezp. na życie – składka przypisana brutto vs wynik techniczny (w mln zł)

2013  2012  
PZU ŻycieRynekRynek bez PZU ŻyciePZU ŻycieRynekRynek bez PZU Życie
Składka przypisana 8 843 31 264 22 421 9 313 36 377 27 064
Wynik techniczny 1 823 3 001 1 178 1 828 3 140 1 312

Źródło: KNF (www.knf.gov.pl), Biuletyn Kwartalny. Runek Ubezpieczeń 4/2013, Rynek Ubezpieczeń 4/2012, Dane PZU Życie.

Pomimo gorszej koniunktury na rynku kapitałowym i wzrostu rentowności obligacji skarbowych wartość lokat zakładów ubezpieczeń na życie nieznacznie wzrosła w stosunku do poprzedniego roku. Łączna wartość lokat zakładów ubezpieczeń na życie na koniec 2013 roku wyniosła 95,3 mld zł, co oznacza wzrost o 0,9% w porównaniu do końca 2012 roku. W szczególności wyższa składka przyczyniła się do zwiększenia aktywów netto ubezpieczeń na życie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyjne) ponosi ubezpieczający (wzrost o 10,5% do poziomu 49,8 mld zł).

Zakłady ubezpieczeń na życie łącznie posiadały rezerwy techniczno – ubezpieczeniowe na poziomie 83,2 mld zł, co stanowiło 87,4% wartości lokat.

Rynek ubezpieczeń na życie – składka przypisana brutto




(1) Dane PIU (www.piu.org.pl), Rynek bancassurance po 4 kwartale 2013